Tiếng Việt 箭头
Podcast Cover

[Học cách quan sát thế giới thông qua góc nhìn của loài chó]-[How to experience the world like a good dog (w/ Alexandra Horowitz)]

How to Be a Better Human · B2 · 2026-01-12

TED

📋 Summary

Học cách quan sát thế giới thông qua góc nhìn của loài chó

Trong tập podcast này, người dẫn chương trình Chris Duffy đã có cuộc trò chuyện đầy cảm hứng với Tiến sĩ Alexandra Horowitz, một nhà khoa học nổi tiếng thế giới về nhận thức loài chó. Thông qua những nghiên cứu của mình, bà Horowitz đã chỉ ra rằng việc học cách nhìn thế giới qua đôi mắt và chiếc mũi của loài chó không chỉ giúp chúng ta hiểu hơn về người bạn bốn chân, mà còn là một bài tập tuyệt vời để con người trở nên tỉnh thức và thấu cảm hơn.

Sức mạnh của khứu giác: “Du hành thời gian” bằng mùi hương

Tiến sĩ Horowitz giải thích rằng trong khi con người chủ yếu dựa vào thị giác, loài chó lại sống trong một thế giới của mùi hương. Khứu giác của chúng không chỉ mạnh mẽ hơn gấp nhiều lần mà còn có khả năng "traverse time" (du hành thời gian). Những dấu vết mùi hương để lại trên đường phố, từ hơi ấm của chiếc xe vừa đỗ đến những mẩu chuyện nhỏ trên các cột đèn, giúp chó đọc được một câu chuyện trọn vẹn từ đầu đến cuối. Việc con người thử tập trung vào khứu giác hơn là chỉ nhìn bằng mắt sẽ giúp chúng ta nhận ra những tầng nghĩa mới của môi trường xung quanh, thứ mà bình thường chúng ta thường bỏ qua.

Phá vỡ những định kiến về “sự tội lỗi” ở loài chó

Một trong những nghiên cứu thú vị nhất được nhắc đến là về biểu cảm “guilty look” (vẻ mặt tội lỗi) của chó. Nhiều người tin rằng khi chó cúi đầu, cụp tai sau khi làm sai điều gì đó, chúng đang cảm thấy tội lỗi. Tuy nhiên, nghiên cứu của Tiến sĩ Horowitz cho thấy biểu cảm này thực chất là một phản ứng “appeasing” (xoa dịu) trước thái độ của chủ nhân. Chó rất nhạy bén trong việc đọc hành vi con người; chúng thể hiện vẻ mặt đó khi cảm nhận được sự giận dữ từ chủ, bất kể chúng có thực sự phạm lỗi hay không. Đây là bài học sâu sắc cho con người: đôi khi chúng ta tự tạo ra những câu chuyện (narrative) và áp đặt cảm xúc lên người khác (hoặc thú cưng) thay vì thực sự quan sát bản chất sự việc.

Sự hiện diện và tính thấu cảm

Tiến sĩ Horowitz nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “noticing” (quan sát/chú ý) trong cuộc sống hàng ngày. Bà gợi ý một bài tập đơn giản: hãy đi dạo cùng một người khác và yêu cầu họ chỉ cho bạn thấy những gì họ nhìn thấy. Cách tiếp cận này giúp chúng ta thoát khỏi tư duy vị kỷ (egocentric) và mở rộng nhận thức. Khi chúng ta hiểu rằng những sinh vật khác (cả người và động vật) không trải nghiệm thế giới giống hệt mình, đó chính là nền tảng của sự thấu cảm (empathy).

Ứng dụng vào cuộc sống

Cuối buổi trò chuyện, Tiến sĩ Horowitz chia sẻ những lời khuyên thiết thực để áp dụng các bài học này:

  • Thử nghiệm khứu giác: Tạo ra một "scent scavenger hunt" (cuộc săn tìm mùi hương) cho chó cưng để hiểu cách chúng khám phá không gian.
  • Thay đổi góc nhìn: Hãy thử hạ thấp tầm mắt xuống ngang tầm của chó hoặc trẻ nhỏ. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy thế giới thay đổi hoàn toàn từ độ cao đó.
  • Quan sát thay vì phán xét: Thay vì coi những hành vi của chó (như sủa, nhảy lên người) là “misbehavior” (hành vi sai trái), hãy thử đặt câu hỏi: "Điều gì đang xảy ra trong góc nhìn của chúng?". Việc áp dụng tư duy này vào các mối quan hệ con người—như với con cái hay bạn bè—sẽ giúp chúng ta bớt phán xét và trở nên kiên nhẫn hơn.

Cuộc trò chuyện khép lại với thông điệp rằng, bằng cách thực hành sự quan sát tinh tế và tôn trọng góc nhìn khác biệt, chúng ta không chỉ trở thành những người chủ tốt hơn mà còn trở thành những con người trọn vẹn hơn.

🎯Key Sentences

1
I'm done looking.
Tôi không tìm nữa.
2
We've fulfilled the quota.
Chúng ta đã hoàn thành hạn mức.
3
That's exactly right.
Chính xác là như vậy.
4
We might notice it, right?
Chúng ta có thể nhận ra điều đó mà, đúng không?
5
There's something there you haven't seen before.
Ở đó có thứ mà bạn chưa từng thấy bao giờ.
Mở rộng tất cả

📝Key Phrases

1
to boot
thêm vào đó
2
traverse time
du hành thời gian
3
grew out of
lớn lên và không còn dùng đến (quần áo, đồ đạc) hoặc phát triển từ (một nguồn gốc, ý tưởng)
4
fed back into
được đưa ngược trở lại
5
inured to
đã quen với (những điều khó khăn, đau khổ)
Mở rộng tất cả

📖 Transcript

You're listening to How to Be a Better Human.
I'm your host, Chris Duffy.
In today's episode, we're going to talk a lot about attention and about noticing.
But despite the fact that this is a show for humans, on today's episode we're going to be getting our advice from dogs.
Today's guest, Dr. Alexandra Horowitz, is a world-renowned scientist who studies canine cognition.
That is to say, her job is to figure out what dogs think and know and feel.

ListenLeap đưa bạn học trong ngữ cảnh thực

🎨 Nội dung thú vị
🌍 Nguyên liệu thực
📱 Nghe và xem bất cứ lúc nào